Η 4η Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, αποτελεί την ιδανική ευκαιρία να αναλογιστούμε τη φροντίδα που παρέχουμε στους τετράποδους συντρόφους μας. Οι οδοντίατροι, γνωρίζουμε καλά πως η στοματική κοιλότητα αποτελεί «καθρέφτη» της συνολικής υγείας του οργανισμού. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα ζώα συντροφιάς. Η περιοδοντική νόσος δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα κακοσμίας του στόματος αλλά μια συστηματική απειλή για την υγεία του σκύλου και της γάτας.
Η Επιδημιολογία της Περιοδοντικής Νόσου στα Ζώα
Σύμφωνα με την American Veterinary Dental Society (AVDS), πάνω από το 80% των σκύλων και το 70% των γατών εμφανίζουν κάποια μορφή περιοδοντικής νόσου μέχρι την ηλικία των 3 ετών.
Η διαδικασία ανάπτυξης της νόσου στα ζώα είναι παρόμοια με αυτή στον άνθρωπο: με τη συσσώρευση βακτηρίων στη σχηματιζόμενη οδοντική πλάκα και τη δημιουργία τρυγίας (πέτρας) με την εναπόθεση αλάτων ασβεστίου από το σάλιο στην οδοντική πλάκα προκαλείται ουλίτιδα και περιοδοντίτιδα, δηλαδή φλεγμονή των ούλων, καταστροφή των περιοδοντικών ιστών και απορρόφηση του φατνιακού οστού, που οδηγεί σε απώλεια δοντιών.
Σχέση της στοματικής υγείας με τη συνολική υγεία του οργανισμού
Η περιοδοντική νόσος στα ζώα δεν περιορίζεται εντός των ορίων του στόματος. Η συνεχής παρουσία βακτηρίων και φλεγμονωδών μεσολαβητών (όπως οι κυτταροκίνες TNF-a και IL-1β) στον περιοδοντικό ιστό επιτρέπει τη διασπορά τους μέσω της αιματικής κυκλοφορίας (βακτηριαιμία).
Επιστημονικές μελέτες έχουν συσχετίσει την προχωρημένη περιοδοντική νόσο στα κατοικίδια με:
• Καρδιαγγειακές Παθήσεις: Έρευνες επιβεβαιώνουν τη σύνδεση μεταξύ της σοβαρής περιοδοντίτιδας και βλαβών στο μυοκάρδιο ή την εσωτερική επένδυση της καρδιάς (ενδοκαρδίτιδα) σε σκύλους (DeBowes et al., 1996).
• Νεφρική και Ηπατική Δυσλειτουργία: Τα βακτήρια που εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος επιβαρύνουν τα νεφρά και το ήπαρ, οδηγώντας σε χρόνια ιστολογική βλάβη στα όργανα αυτά (Glickman et al., 2011).
• Μεταβολικές Διαταραχές: Παρόμοια με τους ανθρώπους, η χρόνια φλεγμονή στο στόμα δυσκολεύει τον μεταβολικό έλεγχο σε ζώα που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη.
Σημάδια που Πρέπει να Προβληματίσουν τους Κηδεμόνες
Σε αντίθεση με τους ανθρώπους, τα ζώα ενστικτωδώς κρύβουν τον πόνο τους. Συνεπώς, η απουσία εκδήλωσης πόνου δεν σημαίνει απουσία νόσου. Τα κυριότερα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
• Δυσάρεστη αναπνοή
• Ερυθρά, πρησμένα ή αιμορραγούντα ούλα
• Δυσκολία ή δισταγμός κατά τη μάσηση της τροφής
• Υπερβολική σιαλόρροια
• Κίτρινες-καφέ εναποθέσεις (πέτρα) στην επιφάνεια των δοντιών
Πρόληψη: Η Καλύτερη Θεραπεία
Η πρόληψη της περιοδοντικής νόσου στα ζώα απαιτεί συνδυασμό οικιακής φροντίδας και επαγγελματικής κτηνιατρικής παρακολούθησης:
1. Καθημερινό Βούρτσισμα: αποτελεί τον αποτελεσματικότερο τρόπο για την αφαίρεση της πλάκας. Κατά το βούρτσισμα να χρησιμοποιούνται ειδικές οδοντόκρεμες για ζώα χωρίς ξυλιτόλη ή φθόριο, τα οποία είναι τοξικά για αυτά.
2. Ειδική Διατροφή & Παιχνίδια Μάσησης: πιστοποιημένα προϊόντα (π.χ. από το Veterinary Oral Health Council – VOHC) βοηθούν μηχανικά ή χημικά στη μείωση της πλάκας.
3. Ετήσιος Οδοντιατρικός Έλεγχος & Καθαρισμός: ο καθαρισμός και η στιλβωση των δοντιών από κτηνίατρο υπό γενική αναισθησία είναι η μόνη ασφαλής μέθοδος για την αφαίρεση της υποουλικής τρυγίας.
Συμπέρασμα
Στη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, ας θυμηθούμε ότι η στοματική υγεία δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασικός πυλώνας για τη μακροζωία και την ποιότητα ζωής των κατοικίδιών μας. Ένα υγιές στόμα σημαίνει μια καρδιά, ένα ήπαρ και νεφρά απαλλαγμένα από τη χρόνια επιβάρυνση των βακτηρίων!
Βιβλιογραφικές Αναφορές
1. DeBowes, L. J., et al. (1996). Association of periodontal disease and histologic lesions in multiple organs from 45 dogs. Journal of the American Animal Hospital Association, 32(3), 225-234.
2. Glickman, L. T., et al. (2011). Evaluation of the risk of endocarditis and other cardiovascular events on the basis of severity of periodontal disease in dogs. Journal of the American Veterinary Medical Association, 238(11), 1433-1442.
3. Kortegaard, H. E., et al. (2008). Periodontal disease in research beagle dogs—an epidemiological study. Journal of Small Animal Practice, 49(12), 610-616.
4. American Veterinary Dental College (AVDC). Information on Dental Disease in Companion Animals. Available at: avdc.org
